استونیتریل

استونیتریل یک مایع بی‌رنگ و ساده‌ترین نیتریل آلی است. این ماده دارای ساختاری خطی با یک پیوند کوتاه بین کربن و نیتروژن است. استونیتریل نخستین بار در سال ۱۸۴۷ توسط ژان باتیست دوما تهیه شد و امروزه عمدتاً به‌عنوان محصول جانبی در تولید آکریلونیتریل به دست می‌آید.

🏭⚗️ تولید و سنتز

استونیتریل در سنتز موادی مانند هیدروکلرید استامیدین و تیامین استفاده می‌شود.

روش‌های دیگری نیز برای تولید آن وجود دارند، برای مثال آب‌گیری استامید، اما این روش‌ها از نظر تجاری اهمیت زیادی ندارند.

در سال ۱۹۹۲، حدود ۱۴۷۰۰ تن استونیتریل در ایالات متحده تولید شد.

🧪 کاربردها

کاربرد صنعتی: در پالایشگاه‌ها برای خالص‌سازی بوتادین استفاده می‌شود.

کاربرد آزمایشگاهی: به‌عنوان یک حلال قطبی آپروتیک عمل می‌کند و با آب و بسیاری از ترکیبات آلی به‌طور کامل مخلوط می‌شود. ویژگی‌های آن باعث شده است برای روش‌های کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا، طیف‌سنجی جرمی همراه با کروماتوگرافی مایع و کاربردهای الکتروشیمیایی بسیار مناسب باشد.

داروسازی و سنتز شیمیایی: در سنتز الیگونوکلئوتیدها و همچنین در تولید داروها استفاده می‌شود.

باتری‌ها: به دلیل ثابت دی‌الکتریک بالای خود، در حل‌کردن مواد الکترولیتی عملکرد مؤثری دارد.

⚠️ ایمنی

استونیتریل در مقدارهای کم دارای سمیت متوسط است، اما در بدن می‌تواند به سیانید هیدروژن تبدیل شود و در نتیجه باعث ایجاد مسمومیت با تأخیر شود.

علائم مسمومیت می‌تواند شامل اختلال در تنفس، تهوع و در موارد شدید کما یا مرگ باشد.

درمان مسمومیت با استونیتریل مشابه درمان مسمومیت با ترکیبات سیانیدی است.

به دلیل نگرانی‌های ایمنی، استفاده از استونیتریل در محصولات آرایشی در اتحادیه اروپا از سال ۲۰۰۰ ممنوع شده است.